Thụ động trong suy nghĩ của giới trẻ Việt Nam là do đâu?

Quyết định luôn thuộc về bề trên, các bậc cha mẹ hay cho mình cái quyền quyết định mọi chuyện của con cái, và luôn cho mình là đúng nên mỗi khi con cái có những ý định phản biện thì sẽ bị bác bỏ ngay lập tức!

Xã hội Việt Nam vẫn còn khá nhiều những hiện tượng vướng mắc cần phải tháo gỡ. Đơn cử như hiện trạng áp đặt con cái của người lớn sẽ kìm hãm tư duy phát triển độc lập của trẻ và khiến cho xã hội ngày càng xuất hiện những người lớn nhưng suy nghĩ còn trẻ con. 
 


LTS: Trong một xã hội không ngừng vận động, sự mâu thuẫn về tư duy, quan điểm sống hoặc lối mòn văn hóa giữa các thế hệ, các nhóm người là không thể tránh khỏi. 
 
Cuộc sống luôn biến động không ngừng, con người ta phải đối mặt với nhiều sự việc trong cuộc sống mới có thể từng bước trưởng thành và phát triển được. Thế nhưng xã hội hiện nay vẫn tồn tại những cá nhân luôn muốn áp đặt con cái của họ khiến những lớp trẻ hiện nay ngày càng trở nên thụ động trong mọi việc. "Gì cũng được", "sao cũng được".. là những câu nói thường gặp của phần đông giới trẻ hiện nay. Nó thể hiện sự thụ động trong suy nghĩ và không có tư duy độc lập cũng như quan điểm cá nhân về một vấn đề gì đó. 
 
Nếu suy nghĩ đơn giản thì việc này không có gì đáng quan tâm, nó chỉ thể hiện một cá nhân với suy nghĩ dễ tính, không đòi hỏi nhiều... Nhưng nếu nhìn sâu hơn vào vấn đề ta sẽ thấy được đây là biểu hiện của một lối sống bị áp đặt từ nhỏ trong gia đình đã triệt tiêu những ý thức phản biện- tranh biện cùng với kỹ năng bày tỏ ý kiến của mình. Từ xưa đến nay nền văn hóa dân tộc Việt Nam luôn trọng lễ nghĩa, do vậy ý kiến của người bé thường không được coi trọng so với người lớn hơn. Do vậy theo tiềm thức của người Việt Nam từ xưa đến nay thì "Lớn tuổi sẽ có quyền hơn", như một câu tục ngữ dân gian thường nói đó là "trứng khôn hơn vịt". Thành ra mới hình thành nên nếp sống thụ động của giới trẻ ngày nay là do tác động của gia đình một phần rất lớn. Quyết định luôn thuộc về bề trên, các bậc cha mẹ hay cho mình cái quyền quyết định mọi chuyện của con cái, và luôn cho mình là đúng nên mỗi khi con cái có những ý định phản biện thì sẽ bị bác bỏ ngay lập tức cho dù không cần biết điều đó là đúng hay sai. Suy nghĩ của các bậc cha mẹ thường là "tao đẻ mày ra tao có quyền quyết định", "con nít thì biết cái gì?"... Và thế là họ cứ áp đặt suy nghĩ ấy cho trẻ từ khi còn nhỏ đến lúc trưởng thành, dần dần sẽ hình thành suy nghĩ và tư duy thụ động trong lối sống của trẻ. 
 
 
Ngay cả trong việc giáo dục, khi học tập tại trường lớp, thì các nhà giáo của chúng ta cũng thường hay áp dụng để dạy học sinh của mình. Vì là người chỉ dạy cho người khác nên cái tôi của các nhà giáo rất lớn, họ luôn luôn có suy nghĩ rằng suy nghĩ của mình là đúng, vì mình cung cấp kiến thức cho người khác nên tất cả phải nghe theo mình. Cho dù họ không nhận ra rằng họ sai nhưng nếu đặt trường hợp họ có sai đi chăng nữa thì họ vẫn không đủ can đảm để nhận cái sai đó về mình vì điều đó sẽ khiến họ mất mặt trước những cá nhân đang được họ giáo dục. Chỉ cần nhìn lại khoảng thời gian học ở trường, nếu bạn đặt ra một câu hỏi ngược lại với quan điểm của thầy hoặc cô đang giảng dạy bạn, thì ngay lập tức họ sẽ bác bỏ hoặc phản bác điều đó mà không cần biết đúng hay sai. Thực tế đã cho thấy môi trường giáo dục tại Việt Nam đã góp một phần không nhỏ trong việc nhấn chìm ý thức tư duy độc lập của tầng lớp trẻ hiện nay. 
 
Như một hệ quả tất yếu, dần dần hình thành một lớp thế hệ công dân không-có-chính-kiến, không có những ý kiến riêng của riêng mình về một vấn đề nào đó dù nhỏ hay lớn. Là mầm mống cho một lối sống thờ ơ, hời hợt và dài lâu hình thành sự vô cảm đáng sợ ở một bộ phận giới trẻ hiện nay, nhởn nhơ trước bạo lực và ngoảnh mặt trước bất công.
 
Nhìn vào các nước phát triển trên thế giới, môi trường học tập của họ luôn rất năng động, thầy cô chỉ cung cấp kiến thức cho học sinh, việc tổng hợp và xem xét cũng như nêu ra ý kiến cá nhân của mình là điều mà mỗi học sinh tại đây đều phải làm được. Nó làm cho tư duy của họ trở nên năng động và luôn phát triển chứ không bị gò bó, ép buộc theo một khuôn mẫu hay một qui tắc nhất định. 
 
Từ lâu người ta luôn coi trọng kinh nghiệm vì đó là vốn sống được đúc kết từ những trải nghiệm trong đời, được truyền lại từ xưa đến nay. Nhưng với xã hội hiện nay, kiến thức là vô hạn, biến động bất thường luôn xảy ra và phát triển từng ngày, hạn mức của kinh nghiệm cũng ngày một rút ngắn do sự biến đổi không ngừng của thế giới hiện đại ngày nay. Một ví dụ điển hình là tư tưởng mẹ chồng - nàng dâu trong xã hội hiện đại luôn mâu thuẫn với nhau khi tư tưởng của con dâu là hiện đại nhưng lại bị áp đặt bởi suy nghĩ già cỗi của mẹ chồng đã khiến mối quan hệ này trở nên phức tạp và khó có thể giải quyết được thỏa đáng. 

Vì thế người lớn đừng nên quá lạm dụng quyền tự quyết của mình để áp đặt mọi quyết định của mình lên cuộc sống của những người trẻ mà hãy để họ tự vùng vẫy trong biển đời mênh mông này để tìm được hướng đi riêng cho mình. Mâu thuẫn nhiều khi chính là động lực để phát triển, triệt tiêu mâu thuẫn đôi khi không phải là sự lựa chọn sáng suốt vì nó sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển chung của cả một thế hệ sau này. "Quyền được cãi" chính là quyền mà phần đông thế hệ trẻ của Việt Nam hiện nay đang bị tước đoạt bởi chính những người lớn, những ông bố bà mẹ của họ. 

Vì thế nếu bạn đang là một người đứng tuổi và đang ngày ngày sử dụng quyền hạn "người lớn" của mình để áp đặt lên những người dưới tuổi thì hãy xem lại. Điều cần thiết nhất trong việc giáo dục tại mỗi gia đình là phải tập tư duy phản biện, bày tỏ ý kiến cá nhân cho trẻ ngay từ lúc còn ngây dại. Điều này chính là mấu chốt để phát triển tương lai cho trẻ sau này. Xã hội Việt Nam cần có một góc nhìn thông thoáng và cởi mở hơn trong việc giáo dục và các mối quan hệ lớn nhỏ, chân lý cái gì lâu đời hơn sẽ luôn đúng đã không còn là mãi mãi, là bất biến nữa. 

Một ví dụ thực tế nữa là tại các công ty lớn, những tập đoàn khổng lồ thì họ luôn muốn người nhân viên của họ phải năng động, phải có suy nghĩ độc lập và tư duy phản biện. Tuyệt đối không được thụ động vì đó là điều cấm kỵ tại những công ty này, và với mô hình ấy chúng ta đã thấy được sự phát triển mạnh mẽ của các tập đoàn đó như thế nào, "núi cao còn có núi cao hơn", ý tưởng tốt sẽ có ý tưởng tốt hơn, họ luôn tôn trọng ý tưởng của bất kỳ cá nhân nào miễn là nó có ích và góp phần phát triển cho cả một tập thể thì sẽ luôn được đón nhận nồng nhiệt. 
 
Nếu Việt Nam muốn tiến xa hơn nữa thì điều thiết yếu phải làm đầu tiên đó là cần phải trả lại "quyền được cãi" cho giới trẻ. Có như vậy chúng ta mới có thêm nhiều thế hệ sau này với lối tư duy độc lập và tự tin trong mọi quyết định, không còn thụ động và thờ ơ trước mọi việc mà luôn đặt mọi tình huống ở thế chủ động, đó mới chính là chìa khóa dẫn đến thành công cho giới trẻ Việt Nam nói riêng và góp phần thúc đẩy xây dựng phát triển đất nước nói chung.
 
                                                                       Một số thông tin lấy từ Vietnamnet

Tạo bởi Nguyễn Oanh vào lúc 10:48:03 13-07-2016

Bài viết cùng thể loại