Đồng hồ sinh học ảnh hưởng như thế nào đến cuộc sống con người

Có những người dậy sớm mà không cần báo thức. Số khác thì chỉ ra khỏi giường gần bữa trưa và rồi thức trọn đêm cho tới gần sáng. Điều này có thể tác động vào khoảng thời gian mà họ thể hiện hiệu suất tốt nhất.

Nhiều kỷ lục thế giới thường được xác nhận vào cuối buổi chiều, đây không phải là một điều trùng hợp, các nhà nghiên cứu đã chứng minh rằng đồng hồ sinh học đã điều khiển hoạt động và khả năng thành công của con người vào khoảng thời gian này, vì thế đây cũng là một trong những lí do tiềm năng dẫn đến thành công của các vận động viên.

Kết quả trên lại không chính xác đối với một người có thói quen hay dậy sớm, hoặc một người có thói quen hay thức khuya. Nghiên cứu mới nhất của các nhà khoa học đến từ Đại học Birmingham cho thấy những người hay thức khuya thường thể hiện hiệu suất cơ thể đạt đỉnh điểm vào 8 giờ tối, còn nếu bạn là mẫu người dậy sớm thì khoảng thời gian đó lại rơi vào giữa ngày. 
 

 
Bạn hay dậy sớm hoặc thường thức muộn sẽ tác động đến khoảng thời gian cơ thể bạn hoạt động tốt nhất trong ngày. 

“Điều chính mà chúng ta quan tâm khi nói đến giấc ngủ và đồng hồ cơ thể là sự khác nhau giữa các nhóm người”, cô nói. “Chúng ta đều được khuyên rằng ai cũng cần ngủ 8 tiếng mỗi ngày, hoặc bạn nên đi ngủ vào giờ này, thức dậy vào giờ này. Nhưng sự thật là mỗi người chúng ta đều khác nhau. Chúng ta có di truyền khác nhau, lối sống khác nhau, hành vi khác nhau và điều đó ảnh hưởng lên đồng hồ sinh học cơ thể”.

Nếu nói theo cách thông thường thì có những người dậy sớm còn những người thức khuya. Có những người dậy sớm mà không cần báo thức. Số khác thì chỉ ra khỏi giường gần bữa trưa và rồi thức trọn đêm cho tới gần sáng. Điều này có thể tác động vào khoảng thời gian mà họ thể hiện hiệu suất tốt nhất.
 
Nhiều nghiên cứu đã được thực hiện trên các vận động viên nhằm tìm ra được khoảng thời gian họ có thể đạt được thành tích tốt nhất, và kết quả đó là cuối buổi chiều. Nhưng kết quả này vẫn chưa hoàn toàn chính xác vì chỉ mang tính khách quan, nếu xét về mặt chi tiết, chia ra hai nhóm người, một bên dậy sớm đi ngủ sớm, một bên thức khuya, dậy trễ thì sẽ có sự khác biệt rõ rệt. 

Để trả lời câu hỏi này, một nhóm các nhà nghiên cứu đã tuyển hai nhóm tình nguyện viên thuộc hai phong cách sống khác nhau nhằm kiểm tra hiệu suất thể thao của họ một cách riêng biệt. Họ đã chọn ra 6 khoảng thời gian trong ngày từ 7 giờ sáng tới 10 giờ tối và yêu cầu các tình nguyện viên chạy hết khả năng có thể của mình.

Kết quả chỉ ra rằng những tình nguyện viên dậy sớm sẽ thể hiện hiệu suất tốt nhất vào giữa ngày. Trong khi đó, những “con cú đêm” sẽ đạt đỉnh điểm của họ vào 8 giờ tối.

Có một điều cần biết là các bộ phận trong cơ thể con người đều có một đồng hồ sinh học riêng, những phản ứng mạnh mẽ của từng bộ phận trong từng thời điểm khác nhau đã được ấn định bởi đồng hồ sinh học. Có thể xem gan là một ví dụ, bình thường gan chỉ hoạt động 50% công suất, nhưng nếu bạn ăn một thứ gì đó, nó sẽ phải tăng tốc hoạt động nhằm lọc và tổng hợp chất độc hại hoặc dưỡng chất từ những món ăn bạn đưa vào cơ thể để giúp cơ thể khỏe mạnh hơn. 
 


Đồng hồ sinh học ảnh hưởng đến từng bộ phận trong cơ thể và có thể phát sinh mâu thuẫn giữa hai bộ phận với nhau. Có thể đặt ví dụ, bạn ăn một bữa ăn khuya, gan của bạn sẽ "hiểu" bạn cần thức thêm một khoảng thời gian nữa. Nhưng thời gian lúc đó đã là quá khuya, não bộ bạn lại cần nghỉ ngơi, vì thế phát sinh ra mâu thuẫn giữa hai bộ phận và gây ra sự mất cân bằng. Điều này nếu xảy ra kéo dài sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động thể chất và tinh thần của bạn trong mọi việc. 

Nhiều yếu tố khác cũng có thể gây ra ảnh hưởng, ví dụ như ánh sáng tác động lên giấc ngủ. Não của chúng ta bị ảnh hưởng bởi ánh sáng. Chu kỳ sáng - tối của ngày đêm là cách mà nó dùng để “reset” đồng hồ sinh học của chúng ta mỗi ngày. Đó là lí do tại sao sử dụng điện thoại di động và các thiết bị có màn hình sáng vào ban đêm có thể khiến bạn khó ngủ.
 
Các chất kích thích bao gồm caffein và cồn cũng là một trong những nguyên nhân gây nhiễu loạn đồng hồ sinh học, cafe là một loại thức uống hằng ngày thường xuyên rất nhiều người sử dụng để giữ mình tỉnh táo. Thế nhưng khi uống quá nhiều hoặc với hàm lượng cao sẽ gây ra chứng khó ngủ vào ban đêm, và khi bạn ngủ được thì đã quá khuya, bạn sẽ thức dậy trễ và mệt mỏi, lại phải uống cafe để giữ tinh thần tỉnh táo, và cứ lặp lại như một chu kỳ không hồi kết.

Điều đáng chú ý là mất ngủ ban đêm rất nguy hiểm. Một nghiên cứu cho thấy rằng khi một người nào đó thức quá khuya, hoạt động nhận thức của họ còn thấp hơn cả người đang say rượu. “Có những người phải lái xe vào sáng sớm. Hay bạn biết đấy, những bác sĩ phẫu thuật. Sẽ ra sao nếu họ làm điều đó trong khi say rượu?”, Facer-Childs nói.
 
Các vận động viên luôn là người tuân thủ quy chuẩn giờ giấc sinh học một cách nghiêm ngặt nhất. Vì chỉ có vậy họ mới có thể đạt được tối ưu hiệu quả hoạt động của cơ thể. Nhưng không phải ai cũng quan tâm đến đồng hồ sinh học như các vận động viên. Nhiều người bị cuốn vào guồng quay công việc và xã hội, và tự hình thành một chiếc đồng hồ xã hội với thời gian khác xa chiếc đồng hồ sinh học của mình. Vì thế rất khó để đồng bộ cả hai chiếc đồng hồ cùng một lúc. 

Mới đây một tiến sĩ đến từ Đại học Oxford đã cảnh báo : Ép nhân viên làm việc trước 10 giờ sáng là tương đương với tra tấn nhân viên, làm cho họ ốm yếu, mệt mỏi và căng thẳng. Điều tương tự xảy ra với học sinh và sinh viên. Tiến sĩ này nói: “Chỉ cần thay đổi thời gian bắt đầu học buổi sáng, chúng ta có thể tăng cường chất lượng cuộc sống của cả một thế hệ”.

Thế nhưng để đạt được hiệu quả tối đa, liệu có thể bắt một sinh viên kiểm tra vào lúc 8 giờ tối không? Hay một vận động viên có thể thi đấu vào cuối giờ chiều khi ban tổ chức không cho phép? Rất khó để đồng bộ cả hai chiếc đồng hồ sinh học và xã hội với nhau. 
 
Vì thế nếu có thể, hãy cố gắng đồng bộ giờ làm việc của bạn với chiếc đồng hồ sinh học cơ thể của mình để đạt được hiệu suất làm việc cao nhất. Tuy như vậy không giúp bạn làm được những gì lớn lao hoặc trở thành vĩ nhân nhưng nó cũng là động lực giúp bạn thoải mái làm việc một cách hiệu quả mà không bị mệt mỏi hay những trạng thái khác của cơ thể làm phiền. Hãy quan tâm đến cơ thể bạn nhiều hơn và bạn sẽ nhận thấy kết quả rất đáng ngạc nhiên đấy.
 
                                                                                      Theo Tri Thuc Tre/GenK

Tạo bởi Nguyễn Oanh vào lúc 11:45:57 25-10-2016

Bài viết cùng thể loại