CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA CUỘC ĐỜI NGHỀ NGHIỆP CỦA MỘT NGƯỜI

Cuộc đời nghề nghiệp của mỗi người trải qua nhiều giai đoạn phát triển khác nhau, bắt đầu từ giai đoạn phát triển, giai đoạn thăm dò, đến giai đoạn thiết lập, giai đoạn duy trì và cuối cùng là gian đoạn suy tàn. Các giai đoạn trong cuộc đời nghề nghiệp hợp thành chu kỳ nghề nghiệp của mỗi người với những nét đặc trưng chính của từng giai đoạn như sau:

1.      Giai đoạn phát triển
Giai đoạn phát triển bắt đầu từ lúc con người mới sinh đến năm khoảng 14 tuổi. Trong giai đoạn này con người phát triển quá trình tự nhận thức và tự khẳng định mình thông qua cuộc sống, các mối quan hệ trong gia đinh, nhà trường và bạn bè. Trò chơi, cách xử sự của người lớn và các sinh hoạt hàng ngày giúp cho trẻ dần hiều được cách cần phải xử sự  như thế nào đối với các trường hợp khác nhau và phát triển những nhận thức ban đầu về lựa chọn nghề nghiệp.

2.      Giai đoạn khám phá, thăm dò
Giai đoạn thăm dò thường bắt đầu từ 15 đến 24 tuổi, khi con người khám phá, thăm do rất nhiều sự lựa chọn nghề nghiệp khác nhau, cố gắng so sánh các cơ họi nghề nghiệp với các khả năng, sở thích cá nhân. Đối với nhiều người, giai đoạn này đơn thuần là giai đoạn đầu tư vào quá trình đào tạo nhằm có được những kiến thức, kỹ năng cơ bản phục vụ cho nghề nghiệp sau này. Đối với nhiều người khác, họ đi làm từ rất sớm tuy nhiên giai đoạn này cũng mới chỉ là giai đoạn vừa làm việc vừa thăm dò hoặc vừa học vừa làm, vừa tìm hiểu nghề nghiệp tương lai. Vào cuối giai đoạn này, dường như con ngừoi  đã chọn được một nghề phù hợp và cố gắng phân đấu để theo đuổi mục đích của nghề nghiệp đã chọn. Điều quan trọng nhất cho mỗi người ở giai đoạn phát triển, và giai đoạn khám phá, thăm dò là cần phát hiện ra khả năng nghề nghiệp đích thực của mình và đưa ra quyết định hợp lý về việc tham gia các khóa đào tạo cần thiết cho sự phát triển nghề nghiệp sau này.

3.      Giai đoạn thiết lập
Giai đoạn này kèo dài khoảng từ 25 đến 44 tuổi, đây là giai đoạn trung tâm trong cuộc đời nghề nghiệp của mỗi người, trong giai đoạn này, với những người đã tìm được công việc, nghề nghiệp phù hợp, họ sẽ tích cực thực hiện các hoạt động giúp cho họ ổn định nghề nghiệp, cuộc songs. Đối với những người khác, trong giai đoạn này họ còn phải tiếp tục kiểm nghiệm xem công việc và nghề nghiệp mà họ chọn có thật sự phù hợp không. Giai đoạn thiết lập có thể gồm 3 giai đoạn nhỏ:

Giai đoạn thử thách:
Giai đoạn này kéo dài trong độ tuổi từ 25 đến 30, khi con người thường cố gắng khám phá xem công việc mà họ đã chọn có thích hợp không? Nếu không, họ sẽ tìm cách thay đổi.

Giai đoạn ổn định:
Giai đoạn này thường ờ trong độ tuổi 30- 40,khi con người đã có các mục tiêu nghề nghiệp và đưa ra các chương trình, kế hoạch nghề nghiệp, nhằm đạt được mục tiêu nghề nghiệp đó. Ví dụ, phải đổi công việc hoặc tham dự các khóa đào tao, hoặc thực hiện các chương trình để có được thăng tiến trong nghề nghiệp.

Giai đoạn khủng hoảng nghề nghiệp giữa đời.
Một số ngừoi có thể có giai đoạn khủng hoảng nghề nghiệp giữa đời khi họ ở độ tuổi 35- 45. Khủng hoảng nghề nghiệp xảy ra khi họ có những so sánh giữa những gì họ đã phải cố gắng hết sức theo đuổi, những gì họ đã phải hi sinh hoặc chịu thiệt thòi về nghề nghiệp và so sánh những tham vọng, mục tiêu ban đầu khi mới vào nghề với những gì họ đã đạt được trong nghề nghiệp sau khoảng 15- 20 năm công tác như công danh, địa vị, lương bổng,… Nhiều người thấy họ đã không làm được những gì họ muốn, những hi sinh cố gắng của họ không được đền bù xứng đáng hoặc thâm chí có những điều họ mong muốn ban đầu, dẫu đã đạt được, thực ra không phải là điều giờ đây thực sự họ mong muốn. Do đó, họ đã thất vọng về công việc và nghề nghiệp. Nhiều ngừoi cảm thấy rất khó khăn vì không biết nên tiếp tục theo đuổi nghề nghiệp và công việc cũ dẫu không phù hợp hay nên thay đổi tất cả làm lại từ đầu. Ở Việt Nam, khi cải cách kinh tế được thúc đẩy, nhiều yêu cầu và loại công việc mới phát sinh, nhiều loại công việc và cách làm việc cũ không còn phù hợp khiến cho tình trạng khủng hoảng nghề nghiệp xảy ra tương đối phổ biến với những người đã quen với cách làm việc, tư duy kiểu cũ và không thích ứng đưuọc với những yêu cầu và thay đổi của công viêc trong nền kinh tế thị trường.

4.      Giai đoạn duy trì
Giai đoạn duy trì xảy ra ở độ tuổi từ khoảng giữa những năm 40 đến lúc nghỉ hưu. Đối với nhiều ngừoi, giai đoạn duy trì được chuyển từ giai đoạn ổn định sang. Trong giai đoạn này, con người thường đã có một vị trí ổn định, vững vàng trong công việc và phần lón những cố gắng nghề nghiệp trong giai đoạn này đều nhằm củng cố vị trí nghề nghiệp đó. Đối với nhiều cán bộ quản lý và các chuyên gia, đây lại chính là giai đoạn họ đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm, kiến thức cần thiết và làm việc có hiệu quả nhất trong cuộc đời nghề nghiệp.

5.      Giai đoạn suy tàn
Giai đoạn suy tàn đến khi tuổi đời của con người đã cao và phải đối mặt vơi sự thật đau lòng là sức khỏe không tốt, trí nhớ bị giảm sút, khả năng làm việc kém đi rõ rệt. Con ngừoi phải bằng lòng với giảm sút về mức độ trách nhiệm trong công việc và đến lúc phải chấp nhận vai trò mới của lớp trẻ.

Trích: Quản trị nguồn nhân lực- PGS Trần Kim Dung

Tạo bởi admin-admin vào lúc 14:21:42 04-11-2015

Bài viết cùng thể loại